1. Papamuri o te Ōhanga Whānui
Ko te tipu ōhanga—ina koa i roto i ngā whenua, ngā hanganga, me te hanga—te mea e tautuhi ana i te tono mō te maitai. Ko te GDP pakari (e tautokona ana e te whakapaunga hanganga) ka tautoko i te kai, ko te ngoikore o te rāngai rawa, ko te paheketanga o te ōhanga o te ao rānei ka whakaiti i te mana utu.
2. Ngā Āhuatanga o te Tukunga-Te Tono
Tuku: Ka pā tika ngā mahi mira (te whakamahinga oumu pahū/hiko) me te whakaiti i te hanga (hei tauira, ngā aukati maitai mata) ki te toenga mākete. Ko te iti o ngā taumata taonga (hei tauira, te hekenga 30–40% i ia tau i roto i ngā taonga rebar) ka whakapiki i te ngāwari o ngā utu.
Te Tono: Ka whakararu ngā hekenga o te wā (ngā ngaru wera, ngā ua nui) i ngā mahi hanga, engari mā te kaupapa here whakatenatena (hei tauira, te whakangāwari i ngā rawa) ka taea te whakaoho i te whakakī anō i ngā taonga mō te wā poto. Ka whakakorea e te kaha o ngā kaweake (hei tauira, te pikinga ake o ngā kaweake rebar i te hauwhā tuatahi o te tau 2025) te nui rawa o ngā taonga ā-rohe engari kei te tūpono ngā mōrearea tauhokohoko.
3. Te Whakawhiti Utu
Ko ngā rauemi mata (te rino, te waro kōkō) te nuinga o ngā utu o te mira. Ko te pikinga ake o te waro kōkō (i waenganui i ngā mate o ngā maina me ngā herenga haumaru) me te whakaoranga o ngā taonga rino nā te taonga rino i tautoko i ngā utu maitai, ko te hinganga o ngā rauemi mata (hei tauira, ko te hekenga 57% o te waro kōkō i te hauwhā tuatahi o te tau 2025) ka pā ki raro.
4. Ngā Wawaotanga Kaupapahere
Mā ngā kaupapa here e whakahaere te tuku (hei tauira, ngā whakahaere tukunga, ngā here kaweake) me te tono (hei tauira, te tere o ngā here hanganga, ngā whakangāwari rawa). Mā ngā panonitanga kaupapa here ohorere—he whakaohooho, he aukati rānei—ka puta he pōrearea.
5. Ngā kare ā-roto o te Ao me te Mākete
Ko ngā rerenga tauhokohoko o te ao (hei tauira, ngā mōrearea aukati-tuku) me ngā huringa taonga (te rino e utua ana i te tāra) e hono ana i ngā utu o roto ki ngā mākete o te ao. Ko te tūnga o te mākete ā-mua me ngā "āputa tumanakohanga" (kaupapa here me te mooni) ka whakanui ake i ngā nekehanga utu.
6. Ngā Mōrearea o te Wā me te Taiao
Ka whakararuraru te āhua o ngā mahi hanga i ngā huarere kino (te wera nui, ngā awhiowhio), ā, ka puta he rerekētanga i waenga i te tono me te tuku ā-rohe nā ngā arai whakahaere, ka nui ake te piki me te heke o ngā utu mō te wā poto.
Te wā tuku: Hōngongoi-01-2025


